Συνέντευξη με τους ”Τσιριτσάντσουλες”

noizy

Oι Τσιριτσάντσουλες δεν είναι μια ομάδα. Είναι φιλοσοφία ζωής. Είναι τρόπος επιβίωσης, δημιουργίας, επικοινωνίας ή ακόμα και φυγής. Είναι τρόπος αντίστασης και καταγγελίας. Mε άλλα λόγια είναι ένας αυτοοργανωμένος χωροχρόνος, στον οποίο συναντιόμαστε διάφοροι περιφερόμενοι καλλιτέχνες, τρελοί ή φρόνιμοι.” Αυτός είναι ο τρόπος που συστήνονται οι Τσιριτσάντσουλες. Θα μας δώσετε μια διαφορετική οπτική από αυτό το εισαγωγικό “μανιφέστο” ώστε να σας γνωρίσουμε καλύτερα;

Οι Τσιριτσάντσουλες είναι ένα πείραμα που ξεκίνησε το 1999 και εξελίσσεται στο πέρασμα των αιώνων…! Πρόκειται για έναν κύκλο από ανθρώπους που με κολεκτιβίστικο τρόπο στήνουν παράλληλες αυτόνομες παραγωγές, κάτω από μια κοινή ομπρέλα με σήμα τη μασκότ μας τον Τσίρι.
Αυτή τη στιγμή οι θεατρικές παραγωγές που τρέχουν είναι η παράσταση «Πέρσες» του Αισχύλου από τον Τσίρι – θίασο και η παράσταση «Αστροαπεργία» από την παιδική μας σκηνή, ενώ έχουν μπει τα πλάνα και για καινούριες παραγωγές. 
 Το μουσικό σχήμα TSIRI BAND με τα δύο πρόσωπα, το TSIRI BAND classic (με ρεπερτόριο έργα κλασσικών και σύγχρονων συνθετών παιγμένα με μουσικό πριόνι, πιάνο, κιθάρα) και το TSIRI BAND experimental που πρόσφατα ξεκίνησε τις μουσικές παραστάσεις του με ηλεκτρικά όργανα και πειραματική διάθεση. 
 Είναι επίσης σχεδόν έτοιμη η νέα μας μικρού μήκους ταινία του Διονύση Ματαράγκα «Το κρυφτό» που θα προβληθεί σύντομα.
 Παράλληλα οργανώνουμε προβολές με την κινηματογραφική μας λέσχη Cine Tsiri με ταινίες μυθοπλασίας και ντοκιμαντέρ που έχουν ελεύθερα ή δεν έχουν καθόλου δικαιώματα ή που μας τις παραχωρούν απ’ ευθείας οι παραγωγοί τους.
Αυτόν τον καιρό προετοιμάζουμε και το πρόγραμμα του www.tsiri.tv του web tv μας με ένα νέο σίριαλ και ειδήσεις καθώς και άλλα βίντεο – έκπληξη.
 Τέλος, κατά καιρούς έχουμε οργανώσει φεστιβάλ ή έχουμε εμπλακεί σα συνδιοργανωτές σε αυτοοργανωμένα φεστιβάλ όπως το 2ο φεστιβάλ αυτοοργανωμένης θεατρικής έκφρασης που πραγματοποιείται αυτές τις μέρες στην κατάληψη του θεάτρου ΕΜΠΡΟΣ και την κατάληψη Λέλας Καραγιάννη. 
 Δεν κάνουμε και λίγα έ; Αυτή είναι θαρρώ μια πιο ρεαλιστική και γειωμένη οπτική πάνω στο «εισαγωγικό μας μανιφέστο».

Η βάση σας είναι στην Αθήνα αλλά περιοδεύετε σε όλη την Ελλάδα. Φιλοξενείστε σε ελεύθερους χώρους και δίνετε παραστάσεις με ελεύθερη εισφορά, κοινώς δημιουργείτε κάτι, που καλείτε όλο τον κόσμο να το δει, είτε έχει είτε όχι την οικονομική άνεση για ψυχαγωγία. Ποια η γνώμη σας για την εμπορευματοποίηση της τέχνης;

Η τέχνη είναι ένα μέσο παίδευσης και πνευματικής αλλά και σωματικής – σε πολλές μορφές της- καλλιέργειας. Από την άλλη, όσο εύκολα μπορεί να γίνει εργαλείο χειραφέτησης του κόσμου, άλλο τόσο εύκολα μπορεί να γίνει και ένα μέσο χειραγώγησης για λογαριασμό της εκάστοτε εξουσίας. Όσο πιο ανεξάρτητος είσαι από την εξουσία (οικονομική, πολιτική, κομματική κλπ) τόσο πιο ελεύθερος είσαι σαν καλλιτέχνης (όπως μπορούμε να πούμε πως ισχύει για όλες σχεδόν τις συντεχνίες) να συμβάλεις με το έργο σου στην πραγματική αποστολή της τέχνης και της παιδείας που δεν είναι άλλη από την απελευθέρωση του ανθρώπου και τη δημιουργία της ουτοπικής κοινωνίας. Μόνο έτσι μπορείς να πεις πως η τέχνη που ασκείς γίνεται κάπως χρήσιμη και αυτός είναι -στο δικό μας κεφάλι- ο πρώτος αξιακός κανόνας. Το πώς θα κάνουμε την τέχνη μας χρήσιμη στην κοινωνία. Άλλωστε για μας η τέχνη αφορά – ή τουλάχιστο θα έπρεπε να αφορά – όλη την κοινωνία και όχι μόνο ένα κομμάτι της. Το θέμα είναι βασικά ταξικό κι εμείς σαν άνθρωποι που δεν μας άγγιξαν ποτέ τα σκάνδαλα και το βρώμικο χρήμα και παραμένοντας από επιλογή «φτωχοί» καλλιτέχνες έχουμε πλήρη ταξική συνείδηση.
 Η εμπορευματοποίηση της τέχνης δεν είναι ξεκομμένη από την υπόθεση εμπορευματοποίησης της παιδείας, της ενημέρωσης και της κουλτούρας γενικότερα. Είναι κλάδοι που εφόσον εξαρτηθούν από το δόγμα του κέρδους, τότε μπορούν να αποτελέσουν μιας πρώτης τάξεως πλατφόρμα χειραγώγησης, ένα εργαλείο τρομακτικά χρήσιμο στην εξουσία. Είναι ζήτημα του καθενός οι επιλογές που θα κάνει σ’ αυτή τη ζωή για τον ίδιο αλλά και για το έργο του.
Το θέμα της εμπορευματοποίησης της ζωής μας γενικότερα είναι τεράστιο ζήτημα που απασχολεί πολλούς και που σηκώνει πολύ ξενύχτι και κουβεντούλα…

Οι παραστάσεις σας, λέτε πως είναι μηδαμινού κόστους και πως δεν βάζετε ποτέ χορηγούς, δημιουργείτε ένα “φτωχό θέατρο” που δεν έχει όμως να ζηλέψει από τις πομπώδεις υπερπαραγωγές, που πολλές φορές δεν έχουν μάλιστα τίποτα να πουν στον μέσο θεατή. Ποια είναι η ακριβής θέση σας για τη σχέση καλλιτεχνών – χορηγών; Τη θεωρείτε απλά δεσμευτική ή είναι κάτι παραπάνω από αυτό;

Κάθε άλλο, εμείς είμαστε ίσως η ομάδα που έχουμε τους περισσότερους χορηγούς που είχε ποτέ καλλιτεχνικός οργανισμός. 13 χρόνια τώρα βάλαμε αρκετές χιλιάδες χορηγών στις παραγωγές μας. Είναι ο κόσμος που έρχεται όλα αυτά τα χρόνια και μας χρηματοδοτεί βάζοντας αυτοβούλως τον οβολό του στο καπέλο μας μετά την παράσταση, γιατί αισθάνθηκε πως θα έπρεπε να στηρίξει τη δουλειά μας. Όλοι αυτοί που διαδίδουν τις παραστάσεις μας από στόμα σε στόμα γιατί θεωρούν πως πρέπει να ενημερώσουν τους γύρω τους για το έργο μας. Όλοι αυτοί που μας έκαναν το τραπέζι, που μας φιλοξένησαν στα σπίτια τους, που μαγειρέψαμε, φάγαμε, γλεντήσαμε παρέα, που μας έφερναν πεσκέσια στις περιοδείες, τρόφιμα, κρασιά, ρακές, βότανα, κεραλοιφές και λάδια και έτσι μπορέσαμε και πορευτήκαμε μέχρι τώρα.
   Εμείς απλά έχουμε χιλιάδες χορηγούς, φίλους, συντρόφους, συνεργάτες και δεν εξαρτιόμαστε από έναν ή λίγους επιχειρηματίες για να προγραμματίσουμε τη δράση μας. Έτσι παραμένουμε ελεύθεροι να παράξουμε και να διαχειριστούμε το έργο μας όπως ακριβώς γουστάρουμε εμείς. Και ναι, το «φτωχό θέατρο» για μας πρέπει να είναι καλό, πλήρες και όμορφο θέατρο πέρα από χρήσιμο. Και ναι, δεν έχουν λείψει και οι υπερπαραγωγές από το ρεπερτόριό μας, ακόμα κι έτσι: Υπερπαραγωγές Μηδαμινού Κόστους.

Όλο το εγχείρημα σας φαίνεται να στηρίζεται κατά βάση στην αλληλεγγύη και τη θέληση περισσότερο να προσφέρετε, παρά να πάρετε. Αυτή η ιστορία σας δείχνει ότι έχει περάσει στο κοινό σας και πλέον έχετε αποκτήσει ένα όνομα, που αποπνέει υγεία. Τι κερδίσατε τελικά μέσα από όλη αυτή τη διαδικασία; Άξιζαν οι θυσίες που σίγουρα θα χρειάστηκαν;

Η αλληλεγγύη έχει αντίρροπες δυνάμεις που, λειτουργώντας περιστρεφόμενες μέσα σε μία δίνη, συσπειρώνονται σε τεράστια μεγέθη. Οι σχέσεις αλληλεγγύης είναι οι μόνες που μπορούν να μας οδηγήσουν στην οικοδόμηση τον δομών του αύριο. Είναι ένα ισοζύγιο δούναι και λαβείν σε βάση ανταλλακτική που η ισορροπία του δεν πρέπει να χαθεί ποτέ κι αν χαθεί θα πρέπει να επανέλθει άμεσα, αλλιώς θα διαταραχτεί ο κύκλος της δίνης αυτής και θα απελευθερώσει ανεξέλεγκτες τις έως τότε συσπειρωμένες αντίρροπες δυνάμεις με καταστροφικά αποτελέσματα ως συνήθως. Αλληλεγγύη σημαίνει να ξέρεις να δίνεις αλλά και να παίρνεις τηρώντας δεσμευτικά το ισοζύγιο. Όχι σε απόλυτα μεγέθη αλλά σε αυτό που αντιστοιχεί στον καθένα σε σχέση με τις δυνατότητες, τις ανάγκες αλλά και τις συνθήκες. Η κοινωνία που θα μάθει να κρατά αυτό το ισοζύγιο της αλληλεγγύης για την υπόθεση του κοινού καλού, όπου ο καθένας θα παίρνει τις ευθύνες του και θα έχει μάθει να λειτουργεί συλλογικά, θα είναι μια ελεύθερη κοινωνία.
 Οι Τσιριτσάντσουλες πάντα προσπαθούσαν να δώσουν αλλά και να πάρουν κι όλας αυτά που τους αντιστοιχούσαν για να μη διαταραχτεί αυτή η ισορροπία. Αλλιώς θα ακουγόταν κάπως φιλανθρωπικό το έργο μας μέσα από μια χριστιανική ηθική -που δεν μας ταιριάζει ποσώς- αν περισσότερο μας ένοιαζε να δώσουμε παρά να πάρουμε. Από την άλλη προσπαθούμε να έχουμε πάντα απόλυτη συνείδηση των ευθυνών μας απέναντι στις συλλογικότητες, τους συλλόγους, τις παρέες και τους ανθρώπους που μας στηρίζουνε και μας τιμούν με τη συνεργασία τους, αλλά και απέναντι στους θεατές των παραστάσεων, των ταινιών και των συναυλιών μας.
 Έτσι μάθαμε να πορευόμαστε όλα αυτά τα χρόνια και αυτό είναι καθαρά θέμα επιλογής μας. Και όταν κάνεις τις επιλογές σου δεν μπορείς να μιλάς για θυσίες. Ένας πάντως πρόχειρος απολογισμός στην μέχρι τώρα πορεία μας έχει σίγουρα θετικό πρόσημο και γι αυτό συνεχίζουμε ακόμα. Άλλωστε το κλισέ του «φτωχού» καλλιτέχνη σε αντίθεση με αυτό του «καλλιτέχνη – λαμόγιου» λειτουργεί με βάση την μείωση των αναγκών στην καθημερινή ζωή κι όσο λιγότερο εξαρτημένος είναι κανείς από τις ανάγκες του, τόσο πιο ελεύθερα ζει, όπως έλεγαν και οι αρχαίοι κυνικοί φιλόσοφοι.

Τελικά είναι εφικτό να αναπτυχθούν και άλλοι τέτοιοι πίδακες ελεύθερης ψυχαγωγίας στην χώρα μας; Έχετε κάποιο γενικότερο κάλεσμα να δώσετε στον καλλιτεχνικό κόσμο;

Η μετά Δεκέμβρη εποχή σε πρώτη φάση, αλλά και η μετά κρίσης εποχή σε δεύτερη, έχει απελευθερώσει αρκετές κοινωνικές δυνάμεις και έχει φέρει τεράστιες μετατοπίσεις στον τρόπο σκέψης και δράσης ενός μεγάλου κομματιού του κόσμου. Όσο η κατάσταση σκληραίνει τόσο η ιδέα της αυτοδιαχείρισης της αλληλεγγύης και της αυτοδιεύθυνσης καρπίζει στην κοινωνία. Ήδη υπάρχουν πολλά αυτοοργανωμένα εγχειρήματα που κάνουν τα πρώτα τους βήματα είτε στο κοινωνικό είτε στον πολιτικό, είτε στον τομέα οργάνωσης της παραγωγής. Το ίδιο ισχύει και στην τέχνη και ήδη υπάρχουν αρκετά σχήματα που μπορούμε πια κι εμείς να μιλήσουμε με κοινή γλώσσα (αντίθετα με την προηγούμενη δεκαετία) και η δυναμική δείχνει ότι σιγά σιγά ξεπετάγονται καινούρια που το καθένα φέρει τον τρόπο, την αισθητική, τις τεχνικές και την προσωπικότητά του και αυτός ο πλουραλισμός βοηθάει στην πρόοδο όλων μας. Άλλωστε κίνημα που δεν παρήγαγε δικό του πολιτισμό και παιδεία δεν πήγε ποτέ πολύ μακριά.
Η εμπειρία όμως κατακτιέται μόνο με τη δράση και τα αποτελέσματα αυτών των εγχειρημάτων θα φανούνε σε όλη την έκτασή τους στο εγγύς μέλλον. Ωστόσο και στο παρόν μπορούμε να δούμε τις πρώτες επιδράσεις τους στην κοινωνία και τα σημάδια είναι ενθαρρυντικά όσο κι αν η ιστορική πραγματικότητα βρίσκεται σε πολύ πιο προωθημένο σημείο από την αποτελεσματικότητα αυτών των εγχειρημάτων ακόμα. Τίποτα δεν έγινε όμως χωρίς αγώνα και για να φτάσουμε σε πιο αποτελεσματικά μοντέλα αυτοοργάνωσης στο μέλλον είναι ευθύνη μας να αγωνιστούμε ακόμα πιο εντατικά. Αυτό είναι το κάλεσμα που κάνουμε στον καλλιτεχνικό κόσμο αλλά και σε όλον τον κόσμο.

Φέτος ανεβάζετε τους “Πέρσες” του Αισχύλου, ένα έργο ορόσημο στην ιστορία του θεάτρου, καθώς πρόκειται για την αρχαιότερη σωζόμενη τραγωδία, έργο καθαρά αντιπολεμικό με διαχρονική αξία. Η επιλογή του έργου παρότι ταιριάζει με τα ιδανικά που πρεσβεύουν οι Τσιριτσάντσουλες, απέχει από τις συνηθισμένες δουλειές τους μέχρι σήμερα. Διατηρώντας το ύφος σας, παρουσιάσατε ξανά κάτι πολύ αξιόλογο. Ήταν μια πρόκληση αυτή η διαδικασία; Να περιμένουμε παρόμοιες εκπλήξεις;

 Οι Τσιριτσάντσουλες ονομάστηκαν έτσι γιατί είναι ακριβώς αυτό. Τσιριτσάντσουλες. Ποτέ δεν μπορείς να είσαι σίγουρος για το τι θα έρθει μετά. Ούτε εμείς οι ίδιοι που δουλεύουμε για αυτή την υπόθεση δεν μπορούμε να ξέρουμε. Η καλλιτεχνική παραγωγή προϋποθέτει σπορά και τοκετό. Ανάλογα με το ποιος σπέρνει και το ποιος γεννά, τα έργα μας παίρνουν την τελική μορφή τους κάθε φορά. Για μας η τέχνη είναι ένα αχανές πεδίο έρευνας που αρνούμαστε να το περιορίσουμε. Το ότι έχουμε διαλέξει κυρίως τις φόρμες του λαϊκού θεάτρου δε σημαίνει πως θα γίνουμε και δούλοι τους. Ίσα ίσα τις διαλέξαμε σαν το καταλληλότερο μέσο απεύθυνσης του έργου μας στην ευρύτερη κοινωνία, και όχι μόνο στο θεατρόφιλο κοινό. Τις διαλέξαμε για να μπορούμε να παίξουμε στις πλατείες, τους δρόμους, τις καταλήψεις, τις φυλακές, τα ψυχιατρεία, τα γηροκομεία και τους άλλους «εναλλακτικούς» χώρους που έχουμε κληθεί να παρουσιάσουμε τις παραστάσεις μας, πάντα στη λογική της «χρήσιμης τέχνης». Δε σημαίνει πως δεσμευόμαστε στο παραμικρό στο ρεπερτόριο και την κατασκευή του έργου μας κάθε φορά.
 Όσο για τους Πέρσες, υπήρξαν για μας ένα τεράστιο στοίχημα και μια μεγάλη πρόκληση όπως και όλες μας οι παραστάσεις, καθεμία με τις δικές τις ιδιαιτερότητες που δίνουν στην τέχνη του θεάτρου αυτή τη φοβερή γοητεία, αφού κάθε έργο είναι ένα νέο πολυεπίπεδο πεδίο έρευνας κάθε φορά. Οι εκπλήξεις είναι το μόνο που μπορούμε να υποσχεθούμε στους φίλους μας για το μέλλον, αν και όσοι μας γνωρίζουν από παλιά δεν έχουν πια καμιά αμφιβολία γι’ αυτό. Δεν είναι τυχαίο πως η φράση που ακούμε πιο συχνά μετά τις παραστάσεις μας είναι: «Δεν το περίμενα!!!»

Κλείνοντας θα θέλατε να δώσετε ένα ελεύθερο μήνυμα στους αναγνώστες μας; Μια πρόταση ίσως ή ένα ραντεβού στον αυτοοργανώμενο χωροχρόνο σας.

Ραντεβού στα γουρουνάδικα (δεν είναι ορθογραφικό λάθος)!!! Άλλωστε κι η γη μπάλα είναι και γυρίζει… κι αν γυρίσει ο τροχός…

Γιάννης Τσιαβός

η συνέντευξη εδὠ

Comments are closed